Yapay Zekâ Aslında Nasıl Çalışır?

Tahmini süre: 10 dakika

Arabayı kullanmak için motor mühendisi olmanız gerekmez; ama gaz ve frenin ne yaptığını bilmeniz gerekir. Bu ders, yapay zekânın "gaz ve frenini" öğretir.

Tahmin makinesi

Bir dil modeli (ChatGPT'nin arkasındaki teknoloji), devasa miktarda metinle eğitilmiş bir tahmin makinesidir. Yaptığı şey özünde şudur: "Bu metnin devamında en olası kelime hangisi?" Bu basit soru, milyarlarca örnek üzerinde öğrenilince şaşırtıcı bir yetenek doğurur: model dil kurallarını, bilgiyi, hatta akıl yürütme kalıplarını öğrenmiş olur.

Bunun iki önemli sonucu var

  1. Model ezber yapmaz, örüntü öğrenir. Bu yüzden hiç görmediği bir soruya da tutarlı cevap verebilir.
  2. Model "bilmiyorum" demekte zayıftır. En olası görünen cevabı üretir — o cevap yanlış olsa bile. Buna halüsinasyon denir ve 4. derste bununla nasıl başa çıkacağınızı göreceğiz.

Sık duyacağınız üç terim

  • LLM: Büyük dil modeli — ChatGPT, Claude ve Gemini'nin motoru.
  • Token: Modelin metni işlerken kullandığı parça; kabaca kelimenin tamamı veya bir kısmı.
  • Bağlam penceresi: Modelin aynı anda "aklında tutabildiği" metin miktarı. Uzun sohbetlerde modelin başta söylediklerinizi unutması bundandır.

Merak ederseniz sözlüğümüzde tüm terimlerin sade açıklamaları var.

📝 Mini Quiz

Öğrendiklerinizi test edin — cevaplar anında değerlendirilir, kayıt tutulmaz.

Soru 1

1. Bir dil modeli özünde ne yapar?

Soru 2

2. Modelin kendinden emin ama yanlış bilgi üretmesine ne denir?

Soru 3

3. Bağlam penceresi neyi ifade eder?